Loreta to barokowe miejsce pielgrzymkowe w Pradze przy drodze na Zamek Praski z kopią kaplicy loretańskiej, kurantem i Skarbem Loretańskim.
Loreta w Pradze to barokowe miejsce pielgrzymkowe na Loretánskim náměstí przy drodze do Zamku Praskiego. Według jej strony tworzą je budynek frontowy z wieżą zegarową, dziedziniec z Kaplicą Loretańską, krużganek z narożnymi kaplicami, kościół Narodzenia Pańskiego i skarbiec ze Skarbem Loretańskim.[1][2]
Kaplica Loretańska
Centrum miejsca pielgrzymkowego jest Kaplica Loretańska, zwana też Santa Casa, Domkiem Loretańskim lub Świętą Chatą. Jest to kopia nazaretańskiego domku Najświętszej Maryi Panny, który jest czczony we włoskim Loreto jako miejsce Wcielenia. Kaplica stoi swobodnie na dziedzińcu, który otacza piętrowy krużganek.[1][2] Loreta podaje, że jest to prawdziwa loreta w pełnym znaczeniu tego słowa. Zewnętrzna forma budowli ma według barokowej wykładni przenosić jej świętą istotę.[1]
Historia miejsca pielgrzymkowego rozpoczęła się 3 czerwca 1626 roku położeniem kamienia węgielnego. Pierwszą patronką i założycielką była Benigna Katarzyna z Lobkowicz, która na architekta kaplicy wybrała wiedeńskiego Włocha G. B. Orsiego. Budowlę poświęcił 25 marca 1631 roku arcybiskup praski kardynał Ernest Wojciech hrabia Harrach.[1]
Zewnętrzne ściany domku zdobiły z początku tylko malowidła. Dopiero w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XVII wieku kazała hrabina Elżbieta Apolonia Kolowrat wybudować stiukową okładzinę reliefową, w której znaczny udział miał Włoch G. B. Cometa (1620–1687). Wystrój wychodzi z włoskiego wzoru i przedstawia sceny z życia Najświętszej Maryi Panny z naciskiem na dzieciństwo Chrystusa, od Narodzenia Najświętszej Maryi Panny przez Zwiastowanie i Narodzenie Pańskie po Śmierć Najświętszej Maryi Panny i przeniesienie Świętej Chaty z Nazaretu do Europy. Pola reliefowe oddzielają wnęki z posągami proroków starotestamentowych na dolnym piętrze i pogańskich wieszczek sybilli na górnym.[1]
Wnętrze dzieli srebrna, częściowo drewniana przegroda kratowa z ołtarzem na dwie części. W mniejszej stoi łaskami słynąca figura Matki Bożej Loretańskiej z drewna lipowego, która kopiuje nieistniejący dziś cedrowy oryginał wraz z ściemniałymi częściami karnacji. Spoczywa w bitej srebrnej ramie z roku 1671 z herbem fundatorki Elżbiety Apolonii Kolowrat. Większość przedmiotów w Świętej Chacie, czyli relikwiarze, obeliski, świeczniki, lampy i naczynia liturgiczne, pochodzi z XVII wieku. Sztuczne fragmenty fresków na ceglanym murze odnowił według sygnatury F. Kunz w roku 1795.[1]
Kościół Narodzenia Pańskiego i carillon
W osi dziedzińca za Kaplicą Loretańską stoi pielgrzymkowy kościół Narodzenia Pańskiego, którego wnętrze strona Lorety zalicza do najpiękniejszych zachowanych wnętrz rokokowych w Pradze. W sobotę po południu odbywają się w nim według niej regularne koncerty organów barokowych.[2] Z wieży budynku frontowego co godzinę rozbrzmiewa carillon loretański, a budynek rozbrzmiewa pieśnią maryjną. W święta miejscowi organiści grają na klawiaturze carillonu całe utwory muzyki religijnej.[2]
Skarb Loretański
W skarbcu wystawiona jest znaczna część Skarbu Loretańskiego, który według strony Lorety jest obok skarbca przy katedrze św. Wita najcenniejszym skarbem kościelnym w kraju. Jego najważniejszym eksponatem jest Monstrancja Diamentowa, zwana Słońcem Praskim. Powstała pod koniec XVII wieku w Wiedniu i jest wysadzana 6222 diamentami.[2]
Zarząd
O Loretę i pielgrzymów od założenia miejsca troszczą się zakonnicy Zakonu Braci Mniejszych Kapucynów, prowincji kapucynów w Republice Czeskiej. Ich klasztor z kościołem Matki Bożej Anielskiej stoi w sąsiedztwie.[2]