Klement Gottwald był czechosłowackim politykiem komunistycznym, od 1945 roku do śmierci w 1953 roku przewodniczącym KSČ, premierem, a później prezydentem republiki.
.jpg)
Klement Gottwald (ur. 23 listopada 1896 w Dědicach, powiat Vyškov, zm. 14 marca 1953 w Pradze) był czechosłowackim politykiem komunistycznym, przewodniczącym Komunistycznej Partii Czechosłowacji (KSČ), premierem, a później prezydentem republiki [1][2].
Pochodzenie i młodość
Pochodził z ubogiej rodziny robotnicy rolnej i urodził się poza małżeństwem [1][2]. W latach 1908–1914 mieszkał u krewnych w Wiedniu, gdzie wyuczył się zawodu stolarza. Od 1912 roku działał w wiedeńskim robotniczym ruchu gimnastycznym i w socjaldemokratycznej młodzieży [1]. Po zakończeniu nauki pracował krótko jako pomocnik stolarski w Lipníku nad Bečvou i w Hranicach [1].
W czasie pierwszej wojny światowej był od 1915 roku żołnierzem armii austro-węgierskiej i walczył na froncie wschodnim, a później włoskim. Latem 1918 roku zdezerterował z armii i ukrywał się do końca wojny [1][2]. Po powstaniu republiki służył dwa lata w armii czechosłowackiej, w styczniu 1919 roku uczestniczył w walkach na Śląsku Cieszyńskim, a wiosną i latem 1919 roku w walkach z węgierską Armią Czerwoną na Słowacji i Rusi Podkarpackiej [1][2].
Droga do kierownictwa partii
W latach 1920 i 1921 pracował w fabryce w Rousínovie. Wziął udział w grudniowym strajku generalnym 1920 roku, a w maju 1921 roku w założeniu KSČ [1]. W latach 1921–1926 był funkcjonariuszem partyjnym na Słowacji, redagował tamtejsze pisma komunistyczne i kierował czasopismem komunistycznego ruchu gimnastycznego [1]. Od 1925 roku był członkiem komitetu centralnego i politbiura partii, a w latach 1926–1929 pracował w centralnym sekretariacie w Pradze [1][2].
Jego zwolennicy skupieni wokół sekretariatu w praskim Karlínie otrzymali miano „chłopców z Karlína”. Na V zjeździe KSČ w lutym 1929 roku grupa ta weszła do kierownictwa partii, a Gottwald został wybrany sekretarzem generalnym [2]. W tym samym roku został posłem do Zgromadzenia Narodowego. Od 1928 do 1943 roku był członkiem egzekutywy Międzynarodówki Komunistycznej [1][2].
Lata trzydzieste i wojna
W pierwszej połowie lat trzydziestych prowadził według Úřad vlády České republiky radykalnie lewicową politykę zgodną z linią Kominternu [1]. Kancelář prezidenta republiky podaje, że on i jego najbliższe otoczenie uważali wówczas państwo czechosłowackie za wynik pierwszej wojny światowej i systemu wersalskiego [2]. W 1934 roku wydano za nim nakaz aresztowania, a w sierpniu tego roku wyjechał do Związku Radzieckiego, gdzie uczestniczył w przygotowaniu VII Kongresu Międzynarodówki Komunistycznej w 1935 roku i został wybrany sekretarzem jej egzekutywy [1]. W lutym 1936 roku wrócił do Czechosłowacji. Na VII zjeździe KSČ w kwietniu 1936 roku przeforsował program szerokiego frontu ludowego w obronie republiki przed agresją nazistowską [1].
We wrześniu i październiku 1938 roku należał do głównych przedstawicieli opozycji wobec przyjęcia dyktatu monachijskiego [1][2]. Według Úřad vlády České republiky 9 listopada 1938 roku wyjechał do Moskwy, skąd kierował zagranicznym kierownictwem KSČ do wyzwolenia. Stał na czele moskiewskiego ośrodka czechosłowackiego ruchu oporu za granicą, który istniał obok londyńskiego [1]. W grudniu 1943 roku prowadził w Moskwie rozmowy z prezydentem Edvardem Benešem o ustroju politycznym po wojnie, a w marcu 1945 roku brał udział w opracowaniu Koszyckiego programu rządowego [1].
Funkcje powojenne
4 kwietnia 1945 roku został mianowany zastępcą przewodniczącego pierwszego rządu Frontu Narodowego i wybrany na przewodniczącego Frontu Narodowego. W latach 1945–1948 był posłem. Od 1945 roku aż do śmierci stał na czele KSČ [1]. Po zwycięstwie komunistów w wyborach 1946 roku został 2 lipca 1946 roku mianowany premierem. Funkcję tę pełnił do 25 lutego 1948 roku, a następnie ponownie od 25 lutego do 14 czerwca 1948 roku [1]. Kancelář prezidenta republiky zalicza go do czechosłowackich prezydentów [2].