Jiří Menzel

Jiří Menzel był czeskim reżyserem filmowym i teatralnym, aktorem i pisarzem. Urodził się 23 lutego 1938 roku w Pradze i zmarł tam 5 września 2020 roku.

Jiří Menzel był czeskim aktorem filmowym i teatralnym, reżyserem i pisarzem. Urodził się 23 lutego 1938 roku w Pradze i zmarł tam 5 września 2020 roku [1].

Film

Studia reżyserskie na praskiej FAMU u Otakara Vávry ukończył w 1962 roku. Jego pierwszy film pełnometrażowy, „Pociągi pod specjalnym nadzorem” z 1966 roku, powstał na podstawie utworu Bohumila Hrabala i przyniósł mu Oscara za najlepszy film zagraniczny. Menzel znalazł się w ten sposób wśród twórców tak zwanej czechosłowackiej nowej fali [1]. Według encyklopedii Pragi 2 wyreżyserował około dwudziestu filmów, często na podstawie utworów Hrabala, i często także w nich grał. Reżyserię i aktorstwo połączył w 1968 roku w filmie „Kapryśne lato”, nakręconym według noweli Vladislava Vančury. Wyreżyserował go i zagrał w nim iluzjonistę Arnoštka [1].

Ograniczenia po 1968 roku i Anty-Karta

Czeskie Radio podaje, że od 1968 roku Menzel miał zakaz działalności twórczej. Sam mówił, że po przybyciu Rosjan nie wolno mu było pracować, po pewnym czasie jednak stopniowo do pracy wrócił, a potem wyglądało na to, że znów ją straci [2]. Wspominając w programie Pro a proti czterdziestą rocznicę kampanii przeciwko Karcie 77, opowiadał, że w czasie podpisywania tak zwanej Anty-Karty go ścigano, a on się chował. Opowiadał, że zaproszono go do dyrekcji z poleceniem, by coś podpisał, a będzie miał spokój [2]. Anty-Kartę, według niego, podpisuje się także dzisiaj, na przykład w firmie, w której coś nie działa, ale ludzie boją się o tym mówić [2].

Divadlo Járy Cimrmana

Do zespołu Divadlo Járy Cimrmana Menzel przyszedł w 1976 roku i występował w nim do 1979 roku. Bliższe poznanie Zdeňka Svěráka i Ladislava Smoljaka przyniosła mu praca nad filmem „Na samotě u lesa”. W teatrze po swoim poprzedniku przejął role dziadka Vševěda i Majera, później grał lekarza w „Bobšu”. Swój udział, według własnych słów, wspominał chętnie i żałował, że do niego nie doszło, ponieważ robił teatr gdzie indziej i nie mógł być w bieżącym programie [3].

Grób na Wyszehradzie w Pradze

Menzel jest pochowany na Cmentarzu Wyszehradzkim w grobie numer 13-11, obok grobu architekta Jana Kaplickiego. Nagrobek zaprojektował architekt David Vávra, a wykonali go bracia Petr i Tomáš Váňowie wraz z Davidem Benešem. Jest z białego marmuru z wyspy Brač i zawiera szklane wypełnienie z postacią iluzjonisty Arnoštka na linie na ciemnoniebieskim tle. Płyta zmienia kolor zależnie od kąta patrzenia i oświetlenia. Instalacja odbyła się w 2022 roku [1].