Historické centrum Telče na Wysoczyźnie tworzą renesansowy zamek, rynek z kamienicami mieszczańskimi i budowle kościelne. Od 1992 roku znajduje się na Liście światowego dziedzictwa UNESCO.
.jpg)
Historické centrum Telče w Kraju Wysoczyna tworzą zamek, budowle kościelne i kamienice mieszczańskie rozmieszczone wokół wydłużonego rynku. Na Liście światowego dziedzictwa kulturalnego i przyrodniczego UNESCO jest wpisane od roku 1992.[1][3]
Historia
Według podań miasto założono już w roku 1099. W czternastym wieku do Telč przybyli Witkowice z pięciolistną różą w herbie, zbudowali tu zamek, kościół i gotyckie domy wokół targowiska, które jednak zniszczył pożar.[2] Za najważniejszą postać miasta uchodzi Zachariasz z Hradce, działający w XVI wieku. W drugiej połowie tego stulecia kazał przebudować siedzibę rodową na reprezentacyjną rezydencję.[3] Czerpał inspirację z Włoch, skąd sprowadził mistrza Baltazara Maggiego z Arogno. Zamek otrzymał w ten sposób dzisiejszą postać, a stopniowo powstały także 72 domy przy rynku.[2] W XVII wieku powstała rozległa rezydencja jezuicka, do której należy kościół Imienia Jezus, a w XVIII wieku miasto wzbogaciły rzeźby, w tym Mariánský sloup.[3]
Wygląd centrum
Wygląd historycznego jądra zmieniał się przez stulecia w ramach niezmienionego układu, który ogranicza umocnienie złożone ze stawów, fos, murów i bram. Podstawa urbanistyczna jest gotycka, zewnętrzny wygląd budowli określił przede wszystkim styl renesansowy.[3] Rynek zamykają dwie bramy i otaczają go trzy stawy.[2] Domy mają szczyty i podcienia, w wielu przypadkach bogato zdobione fasady pochodzące z renesansu, baroku lub rokoka.[3] Właściciele domów dbają o sgraffita na fasadach, ponieważ czeskie warunki tej technice nie sprzyjają.[2]
Zamek ma skomplikowany rzut. Należą do niego dziedziniec z arkadami, renesansowy ogród i młodszy park krajobrazowy, w którym stoi empirowa szklarnia.[3] Według Kraju Wysoczyna są w nim sale ze zdobionymi stropami kasetonowymi. Udostępniono także podziemia pod kamienicami mieszczańskimi i w zamku.[2] Kolejną strefą zabytkową jest Stare Miasto. W Telč znajdują się też cmentarz żydowski i synagoga, a na rynku stoi dawne kolegium jezuickie. Droga krzyżowa prowadzi do kaplicy świętego Karola Boromeusza.[2]
Ochrona i wpis na listę UNESCO
Miejskim rezerwatem zabytków centrum stało się w roku 1970, a w roku 1992 zostało wpisane na Listę światowego dziedzictwa UNESCO.[1] Międzynarodowa konwencja z roku 1972, która chroni światowe dziedzictwo kulturalne i przyrodnicze, nakłada na państwa-strony obowiązek dbania o zabytki na ich terytorium. Czechosłowacja przystąpiła do konwencji w roku 1991.[1] Telč znalazła się wraz z Pragą i Czeskim Krumlowem wśród pierwszych trzech czeskich zabytków wpisanych w roku 1992. Dekret o wpisie miasto odebrało symbolicznie dopiero w grudniu 2012 roku, przekazała go Anna Matoušková, wiceministra kultury. Podczas obchodów 20. rocznicy wpisu w zamku 10 grudnia 2012 roku przyznano Uznanie miasta Telč 24 osobistościom i sześciu instytucjom.[1]
Telč w filmie
Według Kraju Wysoczyna w Telč powstało ponad siedemdziesiąt filmów, seriali i bajek, na przykład Z pekla štěstí, Bathory, Až přijde kocour czy Jak se budí princezny.[2]