Archeolodzy i inżynierowie mechanicy z Uniwersytetu Zachodnioczeskiego w Pilznie (ZČU) badają pozostałości rozległego kompleksu górniczego i przeróbczego Sauersack w Górach Kruszcowych koło nieistniejącej wsi Rolava w Kraju karlowarskim. Celem jest szczegółowe udokumentowanie jego obecnego stanu oraz stworzenie, na podstawie materiałów archiwalnych i danych terenowych, wirtualnej trójwymiarowej rekonstrukcji kompleksu w jego obecnej i historycznej postaci.[1][2] Czteroletni projekt jest finansowany za pośrednictwem ministerstwa edukacji z Programu Operacyjnego Jana Amosa Komeńskiego (Zdivočelá země) i ma potrwać jeszcze dwa lata.[2]
Metody pracy
Archeolog Petr Hasil powiedział, że dokumentacja projektowa z Państwowego Archiwum Obwodowego w Pilznie pokazuje, jak zakład miał pierwotnie wyglądać, ale nie oddaje faktycznego stanu. Zespół szuka więc odchyleń od dokumentacji. Stosuje fotogrametrię wieloobrazową oraz mobilne i laserowe naziemne skanery 3D, jednak najwięcej czasu zajmują klasyczne badania archeologiczne z łopatą i kilofem.[1][2] Pracownikom uniwersytetu udało się wypompować wodę z kotłowni, która została celowo zalana pod koniec lat 40. i teraz po raz pierwszy jest ponownie dostępna. Zespół dokumentuje także pozostałości wyposażenia maszynowego, na przykład wciągarki głębiącej, i mierzy budynki oraz inne obiekty kompleksu.[1][2]
Według Jana Hlaváča z wydziału mechanicznego ZČU rola inżynierów jest pomocnicza: opisują, do czego służyły maszyny i jak działały, oraz tworzą ich modele trójwymiarowe. Maszyny według niego kruszyły wydobytą rudę i oddzielały skałę płonną, a przygotowany materiał wywożono do przetworzenia gdzie indziej. Jednym z efektów ma być model, po którym będzie można przejść się po kompleksie w wirtualnej rzeczywistości.[1][2]
Historia kompleksu
Kompleks powstawał od 1939 roku w związku z wydobyciem cyny. W okresie międzywojennym złoże okazało się mało wydajne i wydobycie się nie opłacało, jednak w czasie wojny mimo to w nie inwestowano. Wielka przebudowa technologiczna odbyła się według Hasila w 1943 roku. Wzbogacanie rudy zakończyło się w maju 1945 roku, całkowicie zakład zamknięto w 1947 roku. Ponieważ kopalnia leży w strefie przygranicznej, miejsce jest całkowicie opuszczone dopiero od lat 90.[1][2]
Według archeologów Sauersack był także obozem jenieckim. Obok specjalistów z doświadczeniem zagranicznym i robotników z okolicznych wsi pracowały tu setki jeńców wojennych, początkowo z armii francuskiej, później przeważali jeńcy ze Związku Radzieckiego. Zachowały się przede wszystkim konstrukcje żelbetowe, fundamenty wyposażenia maszynowego, leje zasypowe z resztkami nieprzerobionej rudy i zbiornik zagęszczający; drewniane części fabryki w większości zniknęły.[1]
Hasil dodał, że archeolodzy z ZČU badają w regionie także inne kompleksy, między innymi obiekty służące przetwarzaniu rudy uranu, głównie w latach 50. Wydobycie rud w Górach Kruszcowych ma tradycję sięgającą końca XV wieku, a największy rozkwit przeżyło w XVI wieku.[1]
Powiązane hasła: Karlovarský kraj, Sauersack, Západočeská univerzita v Plzni
Chronologia
- — Zespół archeologów i inżynierów mechaników z Uniwersytetu Zachodniočeskiego dokumentuje pozostałości kompleksu górniczego Sauersack koło nieistniejącej wsi Rolava w Górach Kruszcowych w Kraju karlowarskim i tworzy jego wirtualny trójwymiarowy model. Deník: Karlovarský kraj Karlovarská Drbna
Źródła
- Deník: Karlovarský kraj — 5 października 2026
- Karlovarská Drbna — 6 października 2026