Mikulov to morawskie miasto, którego dzieje są poświadczone źródłami pisanymi od 1173 roku i które od początku XVII wieku zostało przekształcone w rezydencję książęcego rodu Dietrichsteinów.
Mikulov to miasto na Morawach. Pierwsza wzmianka pisemna o nim odnosi się do 1173 roku. Już w 1414 roku mieszkało w nim około 2500 osób, a ówczesna zabudowa składała się ze stosunkowo niewielkiego ufortyfikowanego jądra i rozległych przedmieść [1].
Zarząd feudalny i rozwój
W latach 1249–1560 dobra, których centrum był Mikulov, należały do rodu Liechtensteinów. Od 1575 do 1945 roku władzę nad miastem sprawowali Dietrichsteinowie, za których rządów miasto przeżywało największy rozkwit. Po 1575 roku przeprowadzono tu rozległą przebudowę w stylu renesansowym [1].
Zasadniczą rolę w przekształcaniu Mikulova odegrał kardynał i biskup ołomuniecki Franciszek Dietrichstein. Po objęciu dóbr w 1611 roku kazał on przebudować miasto pod względem architektonicznym, gospodarczym i kulturalnym tak, aby odpowiadało jego pozycji. Jego zwrot ku włoskiej kulturze renesansowej odbił się także w wyborze architektów i dzięki temu z prowincjonalnego miasteczka powstało na pewien czas centrum Moraw [1].
Katastrofy i rozwój zabudowy
Wewnętrzne miasto nawiedziły pożary w latach 1536 i 1561, które niemal całkowicie zniszczyły jego gotycki wygląd [1]. Rozwój miasta wstrzymało zajęcie go przez Szwedów w 1645 roku oraz następujące po nim zniszczenia spowodowane wojnami tureckimi i węgierskimi, do których dołączyły kolejne pożary w latach 1663 i 1719 [1].
W działalności budowlanej w Mikulovie uczestniczyli architekci i budowniczowie tacy jak Johann Bernhard Fischer von Erlach, Lukas Hildebrandt, a później Ignác Lengelacher [1]. Najbardziej niszczycielski pożar w dziejach miasta wybuchł w 1784 roku i objął ponad 350 domów, przy czym naruszył barokowy charakter zabudowy. Odbudowa domów po nim przebiegała powoli i skromnie. Mimo to pod koniec XVIII wieku Mikulov liczył 7440 mieszkańców w 760 domach [1].
XIX i XX wiek
Budowa połączenia kolejowego między Brnem a Wiedniem przez Břeclav w połowie XIX wieku sprawiła, że Mikulov pozostał poza głównymi szlakami handlowymi, co powodowało stopniowe wyludnianie się miasta, zwłaszcza przez wyjazdy mieszkańców do Wiednia. Po zniesieniu urzędów patrymonialnych w 1848 roku miasto stało się siedzibą starostwa powiatowego i sądu powiatowego [1].
22 kwietnia 1945 roku zamek w Mikulovie spłonął niemal do fundamentów. Jego odbudowa przebiegała według projektu architekta Otakara Oplatka, który uczestniczył także w budowie domów mieszkalnych w zniszczonym przez wojnę mieście [1].
Wydarzenia wojenne i powojenny stosunek do dziedzictwa historycznego dotknęły najbardziej zachodniej części historycznego jądra, gdzie znajdowała się dzielnica żydowska. W latach 60. XX wieku przeprowadzono tu powszechne wyburzenia około 227 domów, w tym Dolní synagoga. Zachowała się tylko część dawnej zabudowy przy ulicy Husova. Od lat 60. miasto rozrastało się głównie w kierunku południowo-zachodnim, gdzie powstała trzy- i czteropiętrowa zabudowa z wielkiej płyty, a na zachód od miasta zbudowano strefę przemysłową. Po reformie administracji publicznej Mikulov jest od 2003 roku siedzibą urzędu trzeciego stopnia z powierzonym zakresem zadań [1].
Współistnienie etniczne i religijne
Dzięki swojemu położeniu geograficznemu miasto było miejscem spotkania nurtów kulturowych i religijnych różnych grup etnicznych, których ślady są w Mikulovie widoczne do dziś. Obok współistnienia Czechów i Niemców od połowy XV wieku kształtowała się tu gmina żydowska, należąca do najsilniejszych na Morawach. Od 1526 roku Mikulov był pierwszym miastem w krajach czeskich, w którym przez prawie sto lat osiedlali się i działali anabaptyści, znani także jako habani [1].