Ludvík Svoboda był czechosłowackim generałem i siódmym prezydentem Czechosłowacji.
.jpg)
Ludvík Svoboda był czechosłowackim generałem, dowódcą jednostek na froncie wschodnim w czasie drugiej wojny światowej i siódmym prezydentem Czechosłowacji.[1] Urodził się w 1895 roku w Hroznatínie na Wyżynie Czesko-Morawskiej.[1]
Młodość i pierwsza wojna światowa
Pochodził z rodziny chłopskiej, ukończył Krajową Szkołę Rolniczą i zajmował się także winiarstwem. W 1915 roku został powołany do armii austro-węgierskiej, jeszcze w tym samym roku na froncie wschodnim przeszedł do rosyjskiej niewoli, a w 1916 roku wstąpił do legionów czechosłowackich. Według Czeskiego Radia walczył pod Zborowem i Bachmaczem oraz odbył drogę przez Syberię i Stany Zjednoczone z powrotem do ojczyzny, do której wrócił w stopniu kapitana.[1]
Okres międzywojenny
Po wojnie krótko wrócił do rodzinnego gospodarstwa, lecz wkrótce został powołany z powodu wydarzeń na Węgrzech i pozostał w armii. W latach dwudziestych służył na Rusi Podkarpackiej, następnie w Akademii Wojskowej w Hranicach. W 1938 roku dowodził zmobilizowanym batalionem w Kounicach koło Brna.[1] Do jego publikacji z tego okresu należy Praktická učebnice maďarského jazyka (praktyczny podręcznik języka węgierskiego), wydany w Hranicach w 1932 roku wspólnie z Františkiem Krakovským.[2]
Druga wojna światowa
Po 15 marca 1939 roku został przeniesiony w stan spoczynku i włączył się w organizowanie krajowego ruchu oporu w Kromieryżu. W czerwcu 1939 roku nielegalnie przeszedł do Polski, gdzie dowodził obozem wojskowym w Krakowie, przez który przechodziło wielu czechosłowackich żołnierzy udających się za granicę. Po klęsce Polski wycofał się z grupą ponad 700 żołnierzy i oficerów do Związku Radzieckiego, gdzie zostali internowani.[1]
Wynegocjował wysłanie łącznie dwunastu transportów żołnierzy do państw walczących z nazistowskimi Niemcami. Po ataku na Związek Radziecki uczestniczył w porozumieniu z ZSRR i zorganizował samodzielną czechosłowacką jednostkę wojskową. W stopniu pułkownika dowodził batalionem w bitwie pod Sokolovem, a po wyzwoleniu Kijowa otrzymał stopień generała brygady. Po nieudanym początku operacji karpacko-dukielskiej na rozkaz marszałka Koniewa objął dowodzenie 1. Czechosłowackim Korpusem Armijnym.[1]
Jego żona Irena w czasie protektoratu pomagała żołnierzom w przekraczaniu granicy i ukrywała spadochroniarzy. Po zdemaskowaniu przez gestapo w listopadzie 1941 roku udało jej się wraz z córką ukrywać do końca wojny. Syn Miroslav zginął w obozie koncentracyjnym Mauthausen.[1]
Po 1945 roku
W kwietniu 1945 roku prezydent Edvard Beneš zaproponował Svobodzie, jako bezpartyjnemu, stanowisko ministra obrony w nowym rządzie, tak zwanym rządzie koszyckim. W lutym 1948 roku armia według decyzji Svobody i Beneša pozostała neutralna.[1] Według Czeskiego Radia łączy się go także z okresem po 1968 roku, gdy jako prezydent nie przeszkodził normalizacji.[1]
Twórczość
Encyklopedia dziejów Brna wymienia wśród jego książek Budujeme novou armádu (1946), Z Buzuluku do Prahy, Cestami života I i II oraz Deník z doby válečné (2008).[2]