Kościół św. Jakuba to pierwotnie gotycka, później barokowo przebudowana bazylika klasztoru minorytów na Starym Mieście w Pradze.
Kościół św. Jakuba, nazywany też kościołem św. Jakuba Starszego, jest świątynią klasztoru minorytów na Starym Mieście w Pradze. Stoi przy ulicach Malá Štupartská i Jakubská, naprzeciw wyjścia z Ungeltu.[1]
Dzieje
Według konwentu minorytów kościół założył w 1232 roku król Wacław I, najwyraźniej w związku z powstaniem Starego Miasta. Budowa mogła się wiązać także z tym, że w 1212 roku do Czech trafiły relikwie św. Jakuba.[1]
Obecna świątynia pochodzi z późniejszego czasu. W 1319 roku Jan Luksemburski rozpoczął budowę wydłużonej trójnawowej bazyliki z długim i wysokim prezbiterium oraz dwiema wieżami we froncie. Gotycką budowlę ukończył w 1374 roku Karol IV. Według źródła jest to druga pod względem długości świątynia w Pradze, po katedrze św. Wita. Służyła jako miejsce uroczystości pogrzebowych władców: w 1378 roku wystawiono tu ciało Karola IV na katafalku otoczonym pięciuset świecami, a w 1577 roku w kościele tymczasowo pochowano cesarza Maksymiliana II.[1]
Po pożarze w 1689 roku architekt Jan Šimon Pánek przeprowadził barokową przebudowę. Pod względem budowlanym zakończono ją w 1702 roku, wnętrze dokończono w latach 1736–1739. Przebudowa pozbawiła wygląd zewnętrzny gotyckich form, jednak rzut nadal odpowiada gotyckiej budowli z pierwszej połowy XIV wieku.[1]
Wygląd kościoła
Kościół jest trójnawową bazyliką z prezbiterium, barokowym chórem i wieżą na południowym zachodzie. Wystrój fasady wykonał Ottavio Mosto, który nad portalami wykonał trzy stiukowe reliefy: św. Franciszka z Asyżu, św. Jakuba i św. Antoniego Padewskiego.[1] Wnętrze po renowacji z 1941 roku tworzy wysoka i długa przestrzeń o gotyckim układzie, nad nawami bocznymi znajdują się barokowe empory. Przestrzeń dzielą pilastry ze sztucznego marmuru autorstwa K. Schartzmanna ze stiukami A. Bolli. Na sklepieniu nawy głównej znajdują się malowidła z życia Marii Panny i Uwielbienie Trójcy Świętej autorstwa F. Vogeta z 1736 roku, które F. Duchoslav przemalował w 1881 roku.[1]
Wyposażenie artystyczne
Najstarszym dziełem rzeźbiarskim w kościele jest późnogotycka polichromowana Pietà z okresu około 1500 roku na ołtarzu głównym, uratowana podczas pożaru w 1689 roku. Obraz ołtarzowy Męczeństwo św. Jakuba namalował Václav Vavřinec Reiner.[1] Za najcenniejsze artystycznie źródło uznaje w pełni barokowy nagrobek najwyższego kanclerza czeskiego Jana Václava Vratislava z Mitrovic z lat 1714–1716 według projektu J. B. Fischera von Erlacha, ozdobiony rzeźbami Ferdinanda Maxmiliána Brokoffa.[1]
Kościół ma trzeci co do wielkości zbiór obrazów Petra Brandla, po kościele Matki Bożej Zwycięskiej i kościele św. Małgorzaty na Břevnovie. Są to cztery obrazy ołtarzowe z pierwszych dwudziestu lat XVIII wieku na ołtarzach Wszystkich Świętych, św. Wacława, Wniebowstąpienia Marii Panny i św. Józefa. Wśród innych obrazów znajdują się Ucieczka do Egiptu autorstwa Jana Jiřígo Heinscha i Święty Florian autorstwa Michala Václava Halwachsa.[1]
Nad bocznym wejściem z krużganków, pod niedokończoną północno-zachodnią wieżą, znajduje się tablica pamiątkowa z 1615 roku ku czci cechu rzeźników, który według źródła w latach 1420 i 1611 uratował minorytów i kościół przed spustoszeniem.[1] Na chórze stoją organy z 1705 roku, a kościół jest według konwentu znany jako miejsce koncertów, podczas których odbywają się koncerty organowe.[1]