Klasztor Zlatá Koruna jest dawnym opactwem cysterskim założonym w 1263 roku przez króla Przemysła Ottokara II, od 1995 roku narodowym zabytkiem kultury zarządzanym przez Národní památkový ústav.
Zlatá Koruna to klasztor cystersów w południowych Czechach. Zakonnicy z austriackiego klasztoru Heiligenkreuz wyruszyli do Czech 6 kwietnia 1263 roku i na miejsce dotarli być może w połowie tego samego miesiąca. Klasztor kazał założyć Przemysł Ottokar II.[1]
Założenie i nazwa
Klasztor nazywał się pierwotnie od relikwii, ciernia z korony Chrystusa przechowywanego w kryształowej szkatule, Svatá (Trnová) Koruna (Święta (Cierniowa) Korona). Nazwa Zlatá Koruna jest używana od XVII wieku. Według legendy król obiecał fundację przed bitwą pod Kressenbrunn w 1260 roku z królem węgierskim Belą IV. Powody były także polityczne: nowy klasztor miał ograniczyć ewentualną ekspansję Witkowców z pobliskiego Czeskiego Krumlowa.[1]
Dzieje
Fundator obdarował klasztor rozległymi gruntami, kolejne dołączyli inni darczyńcy, co umożliwiło rozkwit w XIV wieku. W 1420 roku husyci napadli na klasztor i podpalili budynki; mnisi opuścili go na 17 lat. Rożmberkowie tymczasem zajęli dobra klasztorne, które już nie wróciły, a z powodu braku środków do XVII wieku nie można było użytkować kościoła klasztornego ani wielkiego konwentu.[1]
Po wojnie trzydziestoletniej, podczas której klasztor cierpiał z powodu pobytów wojsk i grabieży, należał w drugiej połowie XVII wieku do wzorowych klasztorów czesko-morawskiej prowincji cysterskiej i został kosztownie wyremontowany. Kolejny rozkwit nastąpił w drugiej połowie XVIII wieku za ostatniego opata Bohumíra Bylanského, który założył szkołę dla dzieci poddanych, kazał ozdobić wnętrza w stylu rokokowym i uporządkował ogrody. W 1785 roku życie zakonne zakończył dekret kasacyjny Józefa II.[1]
W 1787 roku budynki kupili Schwarzenbergowie i wynajmowali je zakładom przemysłowym; odlewnia i zakład maszynowy w krużganku w drugiej połowie XIX wieku uszkadzały architekturę. Fabryki wstrzymano w 1909 roku, a rekonstrukcje budynków trwały od 1938 roku, także podczas drugiej wojny światowej, pod kierunkiem architekta Fidry.[1]
Własność i ochrona
W 1947 roku klasztor został na podstawie ustawy nr 143/1947 Sb. (zwanej Lex Schwarzenberg) skonfiskowany Schwarzenbergom. Od 1979 do 2000 roku zarządzała nim Státní vědecká knihovna v Českých Budějovicích, a obecnie zarządza nim Národní památkový ústav. W 1995 roku został ogłoszony narodowym zabytkiem kultury.[1]