Gospodarka Czech to gospodarka rynkowa silnie ukierunkowana na handel zagraniczny. Zdecydowana większość czeskiego eksportu trafia do krajów Unii Europejskiej [4]. Udział Rosji w czeskim eksporcie spadł w jednym z obserwowanych okresów do 1,7 procent, podczas gdy w 2012 roku wynosił niemal cztery procent [4]. W tym samym okresie eksport do Rosji zmniejszył się rok do roku o 12 procent, a import z Rosji do Czech załamał się o 40 procent, według danych Český statistický úřad [4].

Wzrost gospodarczy i inflacja w 2015 roku

W III kwartale 2015 roku realny produkt krajowy brutto Czech wzrósł kwartał do kwartału o 0,7 procent i rok do roku o 4,1 procent, przekraczając tym samym czteroprocentową granicę już trzeci kwartał z rzędu, według styczniowej prognozy makroekonomicznej ministerstwa finansów [1]. Wzrost napędzały przede wszystkim przemysł przetwórczy, budownictwo oraz branża handlu i transportu [1]. Ministerstwo finansów w styczniu 2016 roku skorygowało szacunek wzrostu PKB za rok 2015 do 4,6 procent [1]. Część wzrostu spowodowały według ministerstwa czynniki jednorazowe, zwłaszcza wykorzystanie środków z funduszy Unii Europejskiej z okresu programowania 2007–2013 z szacowanym wkładem 0,8 punktu procentowego oraz spadek ceny ropy w koronach z wkładem 0,9 punktu procentowego [1].

Wskaźnik inflacji za rok 2015 osiągnął 0,3 procent, co było najniższą wartością od roku 2003 i drugą najniższą wartością w historii samodzielnej Republiki Czeskiej [1]. Stopa bezrobocia według badania aktywności ekonomicznej ludności spadła w III kwartale 2015 roku do 4,8 procent, drugiej najniższej wartości w Unii Europejskiej po Niemczech z 4,4 procent [1]. Nadwyżka rachunku obrotów bieżących bilansu płatniczego za rok 2015 prawdopodobnie osiągnęła 1,2 procent PKB, najwięcej w historii samodzielnej Republiki Czeskiej [1].

Finanse publiczne w 2015 roku

Według prognozy fiskalnej ministerstwa finansów z listopada 2015 roku inwestycje sektora instytucji rządowych osiągnęły w 2015 roku najwyższy poziom co najmniej od 1995 roku, i to także po uwzględnieniu kosztów dzierżawy samolotów bojowych JAS-39 Gripen, kiedy przekroczyły najwyższy poziom sprzed kryzysu o ponad dziesięć miliardów koron [2]. W 2015 roku po raz pierwszy w historii Republiki Czeskiej udało się sprzedać na rynku pierwotnym obligacje skarbowe o ujemnej rentowności: 28 sierpnia 2015 roku były to obligacje średnioterminowe o rentowności −0,001 procent w wolumenie niemal 4,2 miliarda koron [2]. W przypadku emisji z terminem zapadalności w 2017 roku rentowność osiągnęła 11 września 2015 roku wartość −0,212 procent przy wolumenie 16,6 miliarda koron, a 14 października 2015 roku wartość −0,323 procent przy wolumenie 9,2 miliarda koron [2]. W aukcji z 11 listopada 2015 roku umieszczono średnio- i długoterminowe obligacje skarbowe o łącznej wartości nominalnej 11 miliardów koron przy średniej rentowności −0,332 procent [2]. Koalicyjny rząd uzgodnił w 2015 roku deficyt budżetu państwa na rok 2016 w wysokości 70 miliardów koron [2].

Rozwój sytuacji w 2022 roku

W kwietniowej prognozie makroekonomicznej z 2022 roku ministerstwo finansów oszacowało, że wzrost czeskiej gospodarki spowolni do 1,2 procent, a inflacja osiągnie 12,3 procent, podczas gdy w styczniowej prognozie tego samego roku, wydanej przed rosyjską inwazją na Ukrainę, liczyło się z wzrostem 3,1 procent i inflacją około dziesięciu procent [3]. Gospodarka w 2021 roku wzrosła o 3,3 procent [3]. Minister finansów Zbyněk Stanjura (ODS) określił szacunek jako obarczony „ekstremalną niepewnością” i oświadczył, że wzrost cen energii o dwadzieścia procent w drugim półroczu wywołałby według modeli ministerstwa jednoprocentowy wzrost średniej inflacji [3]. Ministerstwo zakładało, że inflacja osiągnie szczyt w II kwartale 2022 roku powyżej poziomu 13 procent, a w 2023 roku spowolni do 4,4 procent [3].

Według ministra Stanjury wojna na Ukrainie wraz z inflacją miała schłodzić konsumpcję gospodarstw domowych, która w 2021 roku wzrosła rok do roku o 4,4 procent, podczas gdy na rok 2022 ministerstwo szacowało wzrost tylko o pół procenta [3]. Stanjura potwierdził, że nowy szacunek będzie wymagał nowelizacji budżetu państwa, którą rząd planował przedłożyć do końca czerwca 2022 roku [3]. W związku z kryzysem uchodźczym oświadczył, że w Czechach było w tym czasie zarejestrowanych około 325 tysięcy uchodźców z Ukrainy, i oszacował koszty ich pobytu na około dwa miliardy euro, czyli około 50 miliardów koron, które rząd planował częściowo pokryć z funduszy europejskich [3].

Gubernator Česká národní banka Jiří Rusnok powiedział w związku ze spowolnieniem wzrostu w Česká televize, że bank „będzie rad z czarnego zera już pod koniec tego roku” [3]. Hospodářská komora České republiky opublikowała pod koniec marca 2022 roku szacunek wzrostu gospodarki w wysokości 1,2 procent, zbieżny z szacunkiem ministerstwa finansów [3].

Źródła

  1. Ministerstvo financí ČR — 29 stycznia 2016
  2. Ministerstvo financí ČR — 30 listopada 2015
  3. Hospodářské noviny — 1 kwietnia 2022
  4. Česká televize