CHKO Brdy, czyli obszar chronionego krajobrazu, jest obszarem chronionym w centralnych Czechach, utworzonym z dniem 1 stycznia 2016 roku na terytorium Kraju Środkowoczeskiego i Kraju Pilzneńskiego.
Obszar chronionego krajobrazu CHKO Brdy rozciąga się na terenie środkowych i południowych Brd, na pograniczu Kraju Środkowoczeskiego i Kraju Pilzneńskiego. Jest to najwyższe środkowoczeskie pogórze, którego wysokość nad poziomem morza waha się między 410 a 865 metrów [2]. Obszar chronionego krajobrazu został utworzony 1 stycznia 2016 roku [1][2][3].
Historia
O ochronie przyrody w Brdach myślano już krótko po powstaniu samodzielnej Czechosłowacji, kiedy w 1920 roku złożono wniosek o utworzenie parku narodowego [1]. Pierwszeństwo miało wówczas bezpieczeństwo państwa, toteż w Brdach w 1926 roku utworzono wojskowy obszar szkoleniowy [1]. Powiat wojskowy, który zajmował dwie trzecie przyszłego obszaru chronionego, istniał tu w różnych postaciach aż do 2015 roku [1][3]. Według Agentura ochrany přírody a krajiny ČR to, co początkowo wydawało się dla tutejszej okolicy niekorzystne, stało się jej wartością dodaną, ponieważ ograniczony dostęp publiczności podczas wojskowego użytkowania przyczynił się do zachowania niezabudowanego krajobrazu [1]. Dzięki temu od 2016 roku mógł zostać utworzony obszar chronionego krajobrazu w samym środku Czech, godzinę drogi od Pragi [1].
Przyroda i krajobraz
Brdy charakteryzuje dziesięć szczytów wyższych niż 800 metrów nad poziomem morza [2]. Panuje w nich chłodny i wilgotny klimat podgórski do górskiego [2]. Najzimniejsze miejsca nie znajdują się według Agentura ochrany přírody a krajiny ČR paradoksalnie na szczytach wzgórz, lecz na zalesionych północnych stokach i w zacienionych dolinach chłodzonych przez potoki [2]. Takie miejsca są ostoją górskich gatunków roślin i zwierząt, które dostały się tu z gór w czasie ostatniego zlodowacenia i po następującym ociepleniu nie mogły już się wycofać [2]. Z tego powodu obszar bywa opisywany jako wyspa górskiej przyrody w środku Czech [2][3]. Teren jest w przeważającej części zalesiony, z jedynie niewielkimi wysepkami bezleśnymi, a gleby są ubogie w składniki odżywcze, zimne i wilgotne [3]. Cały obszar jest zaludniony minimalnie [3]. Do charakterystycznych zjawisk przyrodniczych należą rozległe wrzosowiska, które według Agentura ochrany přírody a krajiny ČR są największe w Republice Czeskiej [1], dalej rozległe lasy bez ruchu drogowego i puste równiny nośące ślady zaginionego osadnictwa [1].
Ochrona i zarząd
Ochronę przyrody i krajobrazu w CHKO Brdy sprawuje Agentura ochrany přírody a krajiny ČR za pośrednictwem Správa CHKO [3]. Zakres jej działalności obejmuje administrację państwową w dziedzinie ochrony przyrody i krajobrazu, opiekę nad cennymi lokalizacjami oraz monitoring gatunków będących przedmiotem zainteresowania i ich występowania na obszarze [3]. Na terenie CHKO znajduje się 15 małopowierzchniowych szczególnie chronionych obszarów, w tym 7 rezerwatów przyrody i 8 pomników przyrody [2]. Przed utworzeniem obszaru chronionego krajobrazu w Brdach znajdowały się dwa drzewa pomnikowe, od utworzenia CHKO przybyło ich kolejnych osiem [3]. Obszar jest podzielony na cztery strefy stopniowanej ochrony, od I strefy chroniącej najcenniejsze lokalizacje aż po IV strefę obejmującą zwykły krajobraz gospodarczy [2][3]. Większość obszaru CHKO pokrywa bowiem zwykły las gospodarczy [3].
Turystyka
Według Agentura ochrany přírody a krajiny ČR CHKO Brdy jest poszukiwane przez turystów pieszych i rowerowych jako okazja do doświadczenia przyrody poza cywilizacją, ponieważ jest to wyspa górskiej zalesionej przyrody niemal bez osadnictwa i dróg publicznych [1][3]. Po krajobrazie prowadzą odwiedzających znakowane szlaki turystyczne, a z historią obszaru zapoznają ścieżki dydaktyczne [1]. W obrębie pałacyku myśliwskiego Tři trubky znajduje się Dům přírody Brd, który przedstawia obszar CHKO, jego specyfikę oraz zajmujące przyrodniczo i historycznie miejsca [1].