Šumperk to miasto w kraju ołomunieckim na północnym zachodzie Moraw, liczące około 27 tysięcy mieszkańców, gospodarczy, administracyjny i kulturalny ośrodek regionu.

Widok z lotu ptaka, 2009
Widok z lotu ptaka, 2009Zdjęcie: RostislavŠubert, 2009 · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Położenie i znaczenie

Šumperk to miasto w kraju ołomunieckim na północnym zachodzie Moraw. Według strony internetowej miasta należy do ważnych ośrodków gospodarczych, administracyjnych i kulturalnych tego regionu, a mieszka w nim około 27 tysięcy osób [1].

Założenie i średniowiecze

Dokładnej daty powstania miasta nie da się ustalić, ponieważ nie zachował się dokument lokacyjny; założenie nastąpiło prawdopodobnie po połowie XIII wieku na dobrach książęcych. Pierwsi osadnicy przybyli według miasta prawdopodobnie ze Śląska. Jedna z interpretacji wywodzi nazwę od niemieckiego Schön-Berg, czyli „piękna góra” [1].

Pierwsza niewątpliwa wzmianka pisemna pochodzi z 1281 roku i wymienia zarządcę władcy Jeneca z Šumperku, który mieszkał w niewielkim grodzie na skraju miasta. O klasztorze dominikanów, którego budynek zajmuje dziś średnia szkoła medyczna, źródła pisemne mówią od 1297 roku [1].

W 1340 roku miasto otrzymał od margrabiego Karola, późniejszego cesarza Karola IV, ród panów z Lipé, a w 1352 roku ponownie posiadał je morawski margrabia Jan. Dobra szumperskie miały od 1340 roku prawo górnicze, gdyż okolica dostarczała kruszców szlachetnych. W 1391 roku margrabia Jodok nadał miastu prawo magdeburskie wraz z prawem mili, które zapewniało rzemieślnikom monopol produkcyjny i zbyt towarów; 68 mieszczan otrzymało wówczas prawo warzenia piwa, a gmina prawo spadku bezdziedzicznego [1].

Wczesne czasy nowożytne

W 1470 roku miasto przejął w zastaw Jiří Tunkl starszy z Brníčka. Ród Tunklów jest znany na północnych Morawach z zakładania licznych stawów i surowego traktowania poddanych [1]. Na początku XVI wieku miasto przypadło na stałe jednej z linii Žerotínów, którzy wybrali tamtejszy zamek na siedzibę rodową i po pożarze w 1513 roku upiększyli miasto. Już w 1562 roku mieszczanie wykupili się z poddaństwa i Šumperk stał się wolnym królewskim miastem komorą [1].

Za udział w powstaniu stanowym miasto utraciło królewskie przywileje i w 1622 roku przeszło pod panowanie Liechtensteinów. Pod koniec wojny trzydziestoletniej było kilkakrotnie zdobywane i plądrowane przez wojska szwedzkie. Powojenny rozkwit przerwał pożar w 1669 roku; od 1679 roku odbywały się procesy czarownic, których ofiarą do 1696 roku padło około 25 mieszczan [1].

Płóciennictwo i przemysł włókienniczy

W XVIII wieku dobrobyt miasta zapewniały płóciennictwo i monopol na produkcję rodzaju weluru zwanego trip. Do tej tradycji nawiązało powstanie w 1785 roku pierwszej w monarchii habsburskiej manufaktury produkującej sztruks oraz późniejszy rozwój przemysłu włókienniczego, który w drugiej połowie XIX wieku przyczynił się do niezwykłego upiększenia miasta. Z powodu okazałego wyglądu Šumperk nazywano „małym Wiedniem” [1].

Po 1945 roku

Wyraźnie niemiecki charakter miasta zmienił się po drugiej wojnie światowej w wyniku wysiedlenia przeważającej części mieszkańców. Przybycie nowych osadników oznaczało krótką stagnację, później liczba mieszkańców wzrosła prawie dwukrotnie w porównaniu ze stanem przedwojennym [1]. Po 1989 roku ogłoszono miejską strefę zabytkową, a kosztowna odnowa domów i ulic znacznie zmieniła dawniej zaniedbane historyczne centrum [1].

Przegląd dat

  • po połowie XIII wieku – założenie miasta [1]
  • 1281 – pierwsza niewątpliwa wzmianka pisemna [1]
  • 1297 – wzmianka o klasztorze dominikanów [1]
  • 1340 – prawo górnicze, miasto otrzymuje ród panów z Lipé [1]
  • 1391 – prawo magdeburskie i prawo mili [1]
  • 1562 – wykup z poddaństwa, wolne królewskie miasto komora [1]
  • 1622 – przejście pod Liechtensteinów [1]
  • 1785 – pierwsza w monarchii habsburskiej manufaktura sztruksu [1]

Kronika

  • — W Šumperku w nocy na 6 października 2026 roku spłonął dom noclegowy; strażacy ewakuowali 14 osób, a straty przekroczyły milion koron. → iDNES.cz Novinky.cz
  • — Kryminalni Policji Republiki Czeskiej w kraju ołomunieckim zakończyli śledztwo w sprawie zabójstwa taksówkarki w Šumperku z 17 lutego 2026 roku i przekazali prokuratorowi wniosek o akt oskarżenia wobec 39-letniego oskarżonego mężczyzny; oprócz zabójstwa policja zarzuca mu usiłowanie zabójstwa dwóch innych osób, za co grozi mu kara od 15 do 20 lat lub kara wyjątkowa. Česká tisková kancelář iDNES.cz

Strony, które tu odsyłają

Źródła

  1. Město Šumperk