Česká pošta, s. p., nawiązuje do administracji pocztowej powstałej po roku 1918, której organizacja w XX wieku kilkakrotnie zasadniczo się zmieniała.
Česká pošta jest przedsiębiorstwem państwowym, którego historię oficjalna strona spółki wywodzi z czechosłowackiej administracji pocztowej powstałej na przełomie października i listopada 1918 roku. Organizacja poczty zmieniała się od tego czasu kilkakrotnie zależnie od stosunków politycznych. [1]
Pierwsza Republika
Powstanie niepodległego państwa przyniosło zmiany w kierowaniu ruchem pocztowym. Podstawą czechosłowackiej administracji pocztowej stało się 13 listopada 1918 roku ministerstwo poczt i telegrafów, któremu podlegał ruch pocztowy, telegraficzny, telefoniczny i radiokomunikacyjny. Samodzielny resort dla dziedzin, które dawniej należały do austriackiego ministerstwa handlu, miał podkreślić ich rosnące znaczenie i poprawić jakość usług. Ministerstwo od początku występowało także jako przedsiębiorca. Rosnący udział działalności gospodarczej doprowadził do wyodrębnienia przedsiębiorstwa państwowego Československá pošta, które powstało z dniem 1 stycznia 1925 roku i gospodarowało według zasad podobnych do tych, jakie obowiązywały w firmach prywatnych. Reforma wkrótce przyniosła korzystne wyniki, które zakłóciły dopiero światowy kryzys gospodarczy. [1]
Protektorat
Poważną ingerencją w rozwój poczty były układ monachijski, oddanie terenów przygranicznych Niemcom i powstanie drugiej republiki. Dnia 13 października 1938 roku kompetencje ministerstwa w sprawach słowackich przeszły na ministra komunikacji dla Słowacji w Bratysławie, a 4 listopada 1938 roku ministerstwo poczt i telegrafów połączono z ministerstwem kolei w ministerstwo komunikacji. Z dniem 1 stycznia 1939 roku dla ziemi czeskiej i morawsko-śląskiej połączono przedsiębiorstwa Československé státní dráhy i Československá pošta w jedno przedsiębiorstwo o nazwie Československé dráhy a pošty v zemích českých. Po okupacji reszty republiki 15 marca 1939 roku poczta została gospodarczo, politycznie i wojskowo podporządkowana interesom niemieckim. Sprawy pocztowe pozostawały w kompetencji protektoratowego ministerstwa komunikacji do listopada 1942 roku, kiedy przeszły pod nowo utworzone ministerstwo komunikacji i techniki. [1]
Po roku 1945
Pod koniec wojny powstało w ramach rządu koszyckiego ministerstwo poczt, które mniej więcej nawiązywało do przedwojennego ministerstwa poczt i telegrafów. Na Słowacji równolegle powstało poverenictvo pošt, które w ziemiach czeskich nie miało odpowiednika. Ten układ trwał do roku 1960, kiedy został zniesiony w ramach zmian ustrojowych. Wkrótce po wyzwoleniu odnowiono także przedsiębiorstwo państwowe Československá pošta, jego istnienie nie było jednak długie. [1]
Zasadniczym przełomem był luty 1948 roku. Dnia 1 lipca 1949 roku przedsiębiorstwo państwowe Československá pošta zostało znacjonalizowane, a następnie doszło do reorganizacji ministerstwa poczt, co było jednak według historii spółki tylko rozwiązaniem przejściowym. [1]