
Sąd orzekł 16 listopada 2026 roku, że umowa z 1957 roku o sprzedaży domu stowarzyszenia przy ulicy Koliště w Brnie jest nieważna, i zwrócił budynek Gminie Żydowskiej w Brnie. Sędzia Hana Střítecká wskazała w uzasadnieniu, że według obowiązujących wówczas wewnętrznych przepisów gminy sprzedaż majątku musiał zatwierdzić jej zarząd, do czego nie doszło. Warunki sprzedaży były według niej dla gminy bardzo niekorzystne, ponieważ państwo zapłaciło za budynek 320 tysięcy koron.[1][2]
Historia sporu
Dom stowarzyszenia zajęli gminie naziści w 1941 roku. Państwo czeskie zwróciło go gminie w 1946 roku, ale według publikacji tylko formalnie, i nadal z niego korzystało. Sędzia powiedziała, że przed 1948 rokiem państwo wyraziło wolę płacenia gminie czynszu, także wstecz od 1945 roku, a łączna kwota czynszu obliczona do 1952 roku przekroczyła 778 tysięcy koron. Już w 1953 roku państwo naciskało według niej na Państwowy Urząd do Spraw Kościelnych, by wyegzekwował od gminy bezpłatne używanie budynku, a w 1957 roku skłoniło ją do podpisania umowy kupna. Zwrot budynku nigdy faktycznie nie nastąpił, ponieważ państwo przez cały czas z niego korzystało, powiedziała sędzia.[1][2]
Gmina Żydowska w Brnie nie odniosła w przeszłości sukcesu w postępowaniu restytucyjnym. Spór o dom zmierzał według Deníku do sądu od września 2026 roku, gdy gmina zakwestionowała sprzedaż z 1957 roku.[1]
Reakcje
Pełnomocnik Gminy Żydowskiej w Brnie nazwał wyrok dobrą wiadomością dla państwa prawa, ponieważ naprawia on krzywdę z 1941 roku, wyrządzoną przez ingerencję reżimu nazistowskiego. Budynkiem zarządza Urząd ds. Reprezentowania Państwa w Sprawach Majątkowych i od dłuższego czasu jest on nieużywany. Pełnomocnik urzędu powiedział, że urząd prawdopodobnie złoży apelację od wyroku do Krajský soud v Brně. Jego zdaniem sąd nie uwzględnił dostatecznie, że restytucje kościelne z 2012 roku ostatecznie uregulowały zwrot różnego majątku kościelnego.[1][2]
Źródła
- Deník: Jihomoravský kraj — 16 listopada 2026
- iDNES.cz: Brno — 16 listopada 2026