Fotografia lalek Pata i Mata o wysokości 20 cm, 2014
Fotografia lalek Pata i Mata o wysokości 20 cm, 2014Fot.: Patmat film s.r.o., 2014 · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Pat i Mat to dwie lalkowe postacie niezdarnych majsterkowiczów z czeskiego serialu animowanego, który stworzyli reżyser Lubomír Beneš, artysta plastyk Vladimír Jiránek i scenarzysta Jiří Kubíček.[1] Po raz pierwszy pojawili się w filmie Kuťáci z 1976 roku, a następnie zyskali sławę dzięki serialowi ...A je to! z cyklu Večerníček.[1]

Powstanie postaci

Pierwszym filmem z tym duetem był siedmiominutowy film Kuťáci w reżyserii Lubomíra Beneša z 1976 roku.[1] Scenarzysta Jiří Kubíček powiedział, że projekt nazywał się wtedy Podařené dopoledne i opowiadał o dwóch sąsiadach mieszkających nad sobą, którzy się lubią, ale są według jego słów „zupełnie nieprzydatni do zwykłego życia”.[1] Imiona Pat i Mat postacie otrzymały dopiero w kontynuacji serialu ...A je to! z 1985 roku.[1]

W 1979 roku twórcy zaproponowali serial telewizji praskiej, ale nie odnieśli sukcesu, dlatego pierwszych trzynaście odcinków powstało jako produkcja Krátký film Praha dla telewizji słowackiej.[1][2] Telewizja słowacka zamówiła pierwszą serię, choć wtedy nie istniał żaden gotowy scenariusz.[2] Według Kubíčka całą serię dwunastu scenariuszy napisali z Benešem w ciągu jednego tygodnia.[2]

Serial i filmy

Po śmierci Lubomíra Beneša w 1995 roku twórczość kontynuował jego syn, reżyser i scenarzysta Marek Beneš.[1] Do 2026 roku powstało łącznie 138 odcinków serialu, a z jego epizodów nakręcono pięć filmów pełnometrażowych.[1] Ostatnim z nich jest film Pat a Mat: Zpátky na venkově, który w listopadzie 2026 roku był w kinach i według Beneša obejrzało go do tego czasu około 46 000 widzów.[1]

Muzykę do serialu komponowali kolejno Luboš Fišer, Petr Skoumal i Zdeněk Zdeněk.[1] Animacja wymaga dostosowania narzędzi, którymi posługują się postacie, ponieważ lalki mają według Beneša tylko cztery palce i stosunkowo dużą dłoń.[1] Animator kręci według niego dziennie około siedmiu sekund filmu, a nakręcenie jednego odcinka trwa około trzech miesięcy.[2]

Serial był emitowany także za granicą, na przykład w Polsce, Niemczech i Holandii, a według źródeł cieszy się popularnością również w Korei Południowej i na Islandii.[1][2]

Wystawa na 50-lecie (2026)

Z okazji pięćdziesiątej rocznicy powstania postaci w praskim Chvalském zámku w Horních Počernicích przygotowano wystawę zatytułowaną Pat a Mat slaví 50 let!.[1][2] Dziennikarzom przedstawiono ją 4 listopada 2026 roku, dla publiczności otworzyła się 5 listopada 2026 roku i ma trwać do 4 kwietnia 2027 roku.[1][2]

Ekspozycja zajmuje pierwsze piętro i suterenę zamku i obejmuje oryginalne lalki, diorama, rekwizyty i tak zwane ultrafany, czyli folie używane w animacji.[1][2] Częścią jest także przegląd wynalazków XIX wieku, które poprzedziły powstanie animacji filmowej, na przykład fenakistoskop, zoetrop i praksinoskop.[2] W suterenie znajduje się sala zabaw z repliką domu i ogrodu Pata i Mata, a zwiedzającym dostępne jest także kino zamkowe.[1][2]

Podstawowe wstępne na wystawę wynosi 150 koron, ulgowe 100 koron, bilet rodzinny dla dwojga dorosłych i do trojga dzieci kosztuje 400 koron, dzieci do trzech lat wchodzą bezpłatnie.[2]

Chronologia

Źródła

  1. ČTK / České noviny — 4 listopada 2026
  2. Blesk.cz — 4 listopada 2026