Czeska Partia Narodowo-Społeczna była czeską partią polityczną, która powstała w 1897 roku jako ugrupowanie patriotycznie nastawionej części robotników. Kilkakrotnie zmieniała nazwę, a od 1926 roku nosiła nazwę Czechosłowacka Partia Narodowo-Socjalistyczna.[1]
Powstanie i pierwsze lata
Partia powstała w 1897 roku pod nazwą Czeska Partia Narodowo-Społeczna. Jej założenie było odpowiedzią na oświadczenie czeskich posłów socjaldemokratycznych do Rady Państwa, którzy odeszli w nim od polityki prowadzonej przez partie liberalne i nie przyjęli deklaracji o prawie państwowym o charakterze narodowym.[1] Na VIII zjeździe, który odbył się od 30 marca do 1 kwietnia 1918 roku, partia przyjęła nazwę Czechosłowacka Partia Socjalistyczna.[1]
W okresie pierwszej republiki
W pierwszych latach republiki partia ściśle współpracowała z Czechosłowacką Socjaldemokracją i rozważała ponowne połączenie z nią. Do tego nie doszło z powodu wewnętrznych trudności socjaldemokracji i różnic programowych.[1] Narodowi socjaliści należeli do partii opierających się na prezydencie Masaryku, nazywanych partiami Zamku.[1] W 1926 roku zjazd zatwierdził nową nazwę – Czechosłowacka Partia Narodowo-Socjalistyczna.[1] Po odejściu Masaryka z urzędu prezydentem został wybrany z jego rekomendacji i przy poparciu partii demokratycznych narodowy socjalista Edvard Beneš.[1]
Wojna i okres powojenny
Partia opowiadała się za obroną republiki. W czasie wojny wielu jej członków włączyło się do ruchu oporu, a część z nich była więziona w niemieckich nazistowskich obozach koncentracyjnych, wśród nich Milada Horáková.[1] W 1945 roku działalność partii została wznowiona, a jej przewodniczącym został Petr Zenkl. Organem prasowym stało się Svobodné slovo.[1] Po wyborach w 1946 roku należała do najsilniejszych partii i była najważniejszą siłą niekomunistyczną na scenie politycznej.[1] W lutym 1948 roku partia zainicjowała dymisję ministrów demokratycznych. Po 25 lutego została, według Česká televize, „odnowiona”, czyli oczyszczona z przedstawicieli o orientacji antykomunistycznej, i przemianowana na Czechosłowacką Partię Socjalistyczną.[1]
Na emigracji i po 1990 roku
Na emigracji działała Czechosłowacka Partia Narodowo-Socjalistyczna, której przewodniczącym do śmierci był Petr Zenkl.[1] W 1990 roku ówczesna Czechosłowacka Partia Socjalistyczna połączyła się z emigracyjną Czechosłowacką Partią Narodowo-Społeczną. Oczekiwana zmiana nazwy nie nastąpiła jednak, a wpływ partii na życie polityczne stopniowo malał.[1]